Czerwionka planuje rynek od nowa: urbaniści TUP i mieszkańcy ruszają z mikroplanowaniem

Rynek w Czerwionce ma szansę wreszcie doczekać się spójnej wizji – i to nie tylko na papierze. Gmina i Miasto Czerwionka-Leszczyny znalazła się w gronie czterech laureatów wojewódzkiego przedsięwzięcia „Partycypacyjne mikroplanowanie przestrzeni”, dzięki czemu powstanie nowa koncepcja zagospodarowania terenu przy skrzyżowaniu ul. 3 Maja i ul. Furgoła. Za opracowanie rozwiązań odpowie zespół urbanistów z Towarzystwa Urbanistów Polskich (TUP), pracując wspólnie z mieszkańcami oraz urzędnikami.

Dlaczego właśnie to miejsce?

Zgłoszony obszar leży w centrum Czerwionki i jest dobrze skomunikowany, a jednocześnie sąsiaduje z wyjątkowym fragmentem miasta – historycznym układem urbanistycznym wpisanym do rejestru zabytków, czyli osiedlem patronackim KWK Dębieńsko. Jak wskazują urzędnicy, to połączenie codziennej funkcjonalności z sąsiedztwem zabytkowej zabudowy daje przestrzeni nie tylko potencjał użytkowy, ale też wyraźny wymiar tożsamościowy.

„Teren znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie historycznego układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków - osiedla patronackiego KWK Dębieńsko, stanowiącego istotny element lokalnego dziedzictwa kulturowego. Lokalizacja charakteryzuje się dobrą dostępnością komunikacyjną oraz dogodnym powiązaniem z głównymi ciągami pieszymi i drogowymi miasta. Położenie w centrum sprzyja koncentracji funkcji usługowych, społecznych i administracyjnych, a bliskość zabytkowej zabudowy podnosi walory przestrzenne i tożsamościowe tego obszaru. Miejsce posiada potencjał do dalszego rozwoju przy zachowaniu i poszanowaniu istniejących wartości historycznych oraz krajobrazowych.”

Lucyna Król, naczelnik Wydziału Planowania Przestrzennego w Urzędzie Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny

Właśnie to zgłoszenie – przygotowane przez Lucynę Król – zostało pozytywnie ocenione w konkursowej selekcji. Kapituła złożona z ekspertów Towarzystwa Urbanistów Polskich wybrała łącznie cztery mikroprzestrzenie spośród 18 zgłoszeń nadesłanych przez miasta członkowskie Śląskiego Związku Gmin i Powiatów.

Wojewódzki projekt i cztery lokalizacje

Przedsięwzięcie realizuje Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego w partnerstwie ze Śląskim Związkiem Gmin i Powiatów. Projekt prowadzony jest w ramach promocji horyzontalnych zasad programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027, w tym zasady partnerstwa oraz założeń New European Bauhaus.

W tegorocznym gronie wybranych lokalizacji znalazły się:

• teren przy ul. 3 Maja i Furgoła w Czerwionce-Leszczynach,
• plac Kazimierza Wielkiego w Będzinie,
• skwer przy ul. Pudlerskiej i Słowackiego w Chorzowie,
• teren przy ul. Konopnickiej i Traugutta w Pszowie.

Co ma dać mikroplanowanie? Funkcja, estetyka i dostępność

Założenie jest proste: zamiast projektować przestrzeń „zza biurka”, urbaniści TUP mają wypracować rozwiązania w dialogu z lokalną społecznością. W efekcie powstanie koncepcja, której celem jest, by rynek w Czerwionce był jednocześnie praktyczny i atrakcyjny, a przy tym spójny z otoczeniem – szczególnie z historycznym układem urbanistycznym.

W planach jest projektowanie miejsca jako przestrzeni:

• funkcjonalnej,
• estetycznej,
• zrównoważonej i dostępnej,
• integrującej społeczność,
• spójnej z historycznym układem urbanistycznym.

„To szansa na stworzenie uporządkowanej przestrzeni, na którą czekają nasi mieszkańcy. Cieszę się, że profesjonaliści z Towarzystwa Urbanistów Polskich poprowadzą ten proces, a sami mieszkańcy będą jego współautorami. To przykład nowoczesnego, partnerskiego podejścia do planowania miasta.”

Wiesław Janiszewski, Burmistrz Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny

O tym, że teren wymaga przemyślanych działań, mówią też osoby odpowiedzialne za planowanie i rozwój. Wskazują, że udział w programie ma dostarczyć nie tylko gotowego pomysłu na zagospodarowanie, ale również praktyki w pracy metodą mikroplanowania – opartej na analizie, dialogu i współtworzeniu.

„Od lat podkreślamy, że ta przestrzeń ma ogromny potencjał, ale wymaga kompleksowego podejścia. Dzięki udziałowi w projekcie otrzymamy nie tylko koncepcję, ale także cenne doświadczenie pracy metodą mikroplanowania, opartego na dialogu, analizie i współtworzeniu. To otwiera drogę do dalszych działań inwestycyjnych.”

Grzegorz Wolnik, Pełnomocnik ds. planowania, rozwoju i gospodarki

Jak przebiegną prace i kiedy będą konsultacje?

W Urzędzie Gminy i Miasta odbyło się już pierwsze spotkanie organizacyjne. Wzięli w nim udział urbaniści i architekci zaangażowani w projekt oraz przedstawiciele samorządu: Burmistrz Wiesław Janiszewski, Przewodniczący Rady Miejskiej Artur Sola, Pełnomocnik ds. planowania Grzegorz Wolnik, radny z dzielnicy Czerwionka Sławomir Paluch oraz naczelnik Wydziału Planowania Przestrzennego Lucyna Król.

Kluczowy etap stanowią warsztaty i rozmowy z mieszkańcami. Pierwsze konsultacje społeczne – ukierunkowane na wymianę informacji, oczekiwań i pomysłów dotyczących zagospodarowania – mają rozpocząć się za kilka tygodni. Termin ma zostać podany z wyprzedzeniem.

Plan prac można opisać w kolejnych krokach:

1. spotkania robocze z udziałem urbanistów TUP i przedstawicieli miasta,
2. pierwsze konsultacje społeczne i zebranie potrzeb oraz pomysłów mieszkańców,
3. opracowanie koncepcji zagospodarowania terenu rynku jako bazy do dalszych działań projektowych i inwestycyjnych.

„Naszą rolą jest przygotowanie realnych rozwiązań możliwych do wdrożenia, wypracowanych wspólnie z mieszkańcami i grupami społecznymi związanymi z miejscem.”

urbaniści Towarzystwa Urbanistów Polskich

Jak podano, prace projektowe mają zostać zakończone do listopada br. Opracowana koncepcja ma stanowić punkt wyjścia do kolejnych decyzji: projektowych i inwestycyjnych. Ostatecznie to właśnie ten dokument ma uporządkować dyskusję o przyszłości rynku w Czerwionce i przełożyć ją na konkretne, możliwe do wdrożenia rozwiązania.

Co oceniono w zgłoszeniu Czerwionki?

Zgłoszona przez Gminę i Miasto Czerwionka-Leszczyny przestrzeń została zauważona nie tylko ze względu na położenie, ale też na zestaw kryteriów, które – według informacji przekazanych w ramach programu – przesądziły o wysokiej ocenie. Wskazano m.in. znaczenie społeczne miejsca, jego potencjał wielofunkcyjny oraz fakt, że teren jest dziś nieuporządkowany i wymaga interwencji.

• znaczenie społeczne – centralna lokalizacja, sąsiedztwo zabytkowego osiedla, potencjał miejsca spotkań,
• wielofunkcyjność – możliwość łączenia usług, gastronomii i integracji społecznej,
• potrzeba interwencji – teren oceniany jako nieuporządkowany,
• zgodność z dokumentami planistycznymi i kierunkami rozwoju miasta,
• gotowość mieszkańców do udziału w konsultacjach.